Dầu cá uống chung vitamin D, K được không?

Trong đa số trường hợp, dầu cá có thể uống cùng vitamin D và K. Cả hai đều là vitamin tan trong chất béo nên thường được khuyên dùng trong bữa ăn có chất béo. Các nghiên cứu về kết hợp omega-3 và vitamin D chủ yếu cho thấy không gây cản trở nhau, nhưng dữ liệu về vitamin K còn thiếu. Nếu bạn có bệnh nền hoặc đang dùng thuốc, hãy trao đổi với bác sĩ trước khi kết hợp.

Vitamin D và K có tan trong dầu không, vì sao nên uống cùng bữa ăn?

Vitamin A, D, E và K đều thuộc nhóm vitamin tan trong chất béo. Cơ thể hấp thu chúng theo cơ chế khá phức tạp và dự trữ lại để dùng dần ⁴. Ở ruột non, acid mật giữ vai trò thiết yếu trong việc hấp thu chất béo và các vitamin tan trong lipid ⁶.

Vì vậy lời khuyên quen thuộc là uống nhóm vitamin này cùng bữa ăn có chất béo. Một thử nghiệm ngẫu nhiên trên 50 người lớn tuổi khỏe mạnh cho thấy khi dùng vitamin D3 cùng bữa có chất béo, nồng độ đỉnh trong huyết tương cao hơn 32% so với bữa không béo ³. Tuy nhiên đây là thử nghiệm một liều đơn, không đánh giá tác dụng lâu dài ³.

Bằng chứng chưa hoàn toàn thống nhất. Một tổng quan về sinh khả dụng cho rằng lượng chất béo đi kèm không làm thay đổi đáng kể sinh khả dụng của vitamin D3 ¹. Một tổng quan khác ghi nhận lượng và loại acid béo trong thức ăn là một trong các yếu tố có thể tác động đến hấp thu vitamin D ⁷. Nói gọn lại, bữa ăn có chất béo là lựa chọn hợp lý, nhưng không nên xem đó là điều kiện bắt buộc.

Uống dầu cá và vitamin D cùng lúc có ổn không?

Một số thử nghiệm đã cho dùng omega-3 và vitamin D cùng nhau. Ở 73 trẻ béo phì hoàn thành nghiên cứu, trẻ uống vitamin D3 kèm DHA trong 6 tháng. Nồng độ DHA tăng cao hơn, nhưng nồng độ vitamin D không thay đổi thêm so với nhóm dùng vitamin D kèm dầu mầm lúa mì ⁹. Như vậy DHA không có dấu hiệu làm giảm hiệu quả bổ sung vitamin D trong nghiên cứu này, nhưng cũng chưa thấy lợi ích cộng thêm về tình trạng vitamin D ⁹.

Ở những nhóm bệnh nhân cụ thể, kết quả theo hướng tích cực hơn. Nghiên cứu trên bệnh nhân đái tháo đường có bệnh mạch vành trong 6 tháng ghi nhận vitamin D kết hợp omega-3 từ dầu hạt lanh cải thiện một số chỉ số chuyển hóa so với giả dược ¹⁰. Một thử nghiệm trên 81 bệnh nhân ung thư đại trực tràng cho thấy kết hợp hai chất làm giảm TNF-α và IL-1β nhiều hơn dùng riêng lẻ hoặc giả dược ¹².

Cần hiểu đúng giới hạn: các nghiên cứu này thực hiện trên trẻ béo phì hoặc người có bệnh, theo phác đồ do nhóm nghiên cứu giám sát. Kết quả không thể áp dụng trực tiếp cho mọi người, và bài này không đưa ra mức liều khuyến nghị. Hãy dùng theo hướng dẫn trên nhãn sản phẩm hoặc ý kiến bác sĩ.

Người dùng thuốc chống đông (warfarin) có cần thận trọng với vitamin K?

Vitamin K cũng là vitamin tan trong chất béo ⁴. Tuy nhiên, các tài liệu mà bài này tham khảo không có dữ liệu cụ thể về việc dầu cá hay vitamin K ảnh hưởng thế nào đến thuốc chống đông. Vì vậy chúng tôi không thể khẳng định mức độ an toàn của sự kết hợp này.

Nếu bạn đang dùng warfarin hoặc thuốc chống đông khác, hãy báo bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi thêm bất kỳ thực phẩm bổ sung nào chứa vitamin K hay dầu cá. Đừng tự ý thêm hoặc ngừng.

Nên uống omega-3 cùng vitamin gì và vào lúc nào?

Trong các dữ kiện đã trích, vitamin D là chất được nghiên cứu nhiều nhất khi dùng cùng omega-3 ⁹¹⁰¹². Vitamin D cùng canxi và phốt pho cần cho việc hấp thu canxi ở ruột và khoáng hóa xương. Thiếu vitamin D có thể dẫn đến cường cận giáp thứ phát và loãng xương ⁵. Đó là lý do nhiều người quan tâm đến vitamin D khi bổ sung dài hạn.

Về thời điểm, vì dầu cá và vitamin D đều liên quan đến chất béo, bạn có thể uống trong hoặc ngay sau bữa chính có chút chất béo. Cách này phù hợp với những gì ta biết về hấp thu vitamin tan trong dầu ³⁶. Dữ kiện đã trích chưa xác định giờ nào trong ngày là tối ưu, nên bạn có thể chọn bữa ăn mà mình dễ duy trì đều đặn nhất.

Cũng nên lưu ý rằng một số yếu tố có thể làm giảm hấp thu vitamin D. Tổng quan ghi nhận Olestra và orlistat có khả năng làm giảm hấp thu vitamin D ¹. Nếu bạn đang dùng orlistat, hãy hỏi bác sĩ về cách bổ sung phù hợp.

Khi nào cần hỏi bác sĩ trước khi dùng dầu cá cùng vitamin D hoặc K?

Bạn nên hỏi ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ nếu đang dùng thuốc (đặc biệt là thuốc chống đông), có bệnh nền, đang mang thai hoặc cho con bú, hoặc định bổ sung cho trẻ em. Điều này cũng áp dụng khi bạn muốn dùng liều cao hơn mức ghi trên nhãn.

Các nghiên cứu về dùng chung omega-3 và vitamin D trên bệnh nhân đều có theo dõi y tế ¹⁰¹². Vì thế, nếu bạn có bệnh lý, đừng tự áp dụng phác đồ của nghiên cứu mà nên để bác sĩ cân nhắc theo tình trạng của riêng bạn.

Lưu ý: Người đang dùng thuốc chống đông, có bệnh nền, phụ nữ mang thai hoặc cho con bú và trẻ em nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng dầu cá cùng vitamin D hoặc K.

Nguồn tham khảo

1. Vitamin D bioavailability: state of the art.. Critical reviews in food science and nutrition, 2015. PMID 24915331. DOI 10.1080/10408398.2012.688897
2. Nutritional Imbalances in Adult Celiac Patients Following a Gluten-Free Diet.. Nutrients, 2021. PMID 34445038. DOI 10.3390/nu13082877
3. Dietary fat increases vitamin D-3 absorption.. Journal of the Academy of Nutrition and Dietetics, 2015. PMID 25441954. DOI 10.1016/j.jand.2014.09.014
4. Fat-Soluble Vitamins.. The Nursing clinics of North America, 2021. PMID 33549284. DOI 10.1016/j.cnur.2020.10.003
5. Vitamin D therapy.. Current osteoporosis reports, 2008. PMID 18430394
6. Bile acid signaling in metabolic disease and drug therapy.. Pharmacological reviews, 2014. PMID 25073467. DOI 10.1124/pr.113.008201
7. Factors influencing the absorption of vitamin D in GIT: an overview.. Journal of food science and technology, 2017. PMID 29085118. DOI 10.1007/s13197-017-2840-0
8. Mechanisms of absorption of vitamin D3 delivered in protein nanoparticles in the absence and presence of fat.. Food & function, 2021. PMID 34100469. DOI 10.1039/d0fo02206c
9. Effect of Vitamin D and Docosahexaenoic Acid Co-Supplementation on Vitamin D Status, Body Composition, and Metabolic Markers in Obese Children: A Randomized, Double Blind, Controlled Study.. Nutrients, 2022. PMID 35406010. DOI 10.3390/nu14071397
10. Long-term vitamin D and high-dose n-3 fatty acids' supplementation improve markers of cardiometabolic risk in type 2 diabetic patients with CHD.. The British journal of nutrition, 2019. PMID 31309919. DOI 10.1017/S0007114519001132
11. Nutritional interventions for treating foot ulcers in people with diabetes.. The Cochrane database of systematic reviews, 2020. PMID 32677037. DOI 10.1002/14651858.CD011378.pub2
12. Effects of Vitamin D and Omega-3 Fatty Acids Co-Supplementation on Inflammatory Factors and Tumor Marker CEA in Colorectal Cancer Patients Undergoing Chemotherapy: A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Clinical Trial.. Nutrition and cancer, 2020. PMID 32441198. DOI 10.1080/01635581.2019.1659380

Bài viết chỉ nhằm cung cấp thông tin, không thay thế tư vấn của bác sĩ.