Dầu cá bị oxy hóa: dấu hiệu nhận biết và cách bảo quản

Dầu cá bị oxy hóa thường có mùi tanh nồng khác lạ, mùi chua hoặc khét, vị đắng, đôi khi sậm màu hơn. Các nghiên cứu cho thấy omega-3 rất dễ bị oxy hóa, nên cần đậy kín, tránh nóng và ánh sáng. Nếu dầu đã có mùi ôi hoặc đã hết hạn, bạn không nên dùng tiếp.

Dầu cá bị oxy hóa là gì?

Oxy hóa là phản ứng hóa học khiến chất béo bị biến đổi khi gặp không khí, nhiệt và ánh sáng. Omega-3 trong dầu cá, gồm EPA và DHA, thuộc nhóm axit béo không no nên đặc biệt dễ bị ảnh hưởng.

Khi bị oxy hóa, EPA và DHA còn có thể tạo ra các sản phẩm thứ cấp của quá trình oxy hóa lipid ⁹.

Làm sao nhận biết dầu cá đã bị oxy hóa?

Các nguồn tài liệu chúng tôi tham khảo không mô tả dấu hiệu cảm quan cụ thể ¹. Vì vậy, những gợi ý dưới đây là cách quan sát thực tế, không phải kết quả đo đạc. Dầu cá đã xuống chất thường có mùi tanh nồng khác với lúc mới mở, hoặc có mùi chua, mùi hôi khét. Vị có thể đắng hoặc gắt, màu có thể sậm hơn so với ban đầu.

Cần phân biệt mùi tanh nhẹ vốn có của dầu cá với mùi ôi. Mùi tanh nhẹ, quen thuộc thường không đổi nhiều giữa các lần dùng. Nếu bạn thấy mùi nặng lên rõ rệt, gây khó chịu hoặc ợ lên có vị ôi, hãy nghi ngờ dầu đã bị oxy hóa.

Trong phòng thí nghiệm, người ta dùng chỉ số peroxide để đánh giá mức oxy hóa. Người dùng thông thường không tự đo được chỉ số này, nên mùi, vị và hạn dùng vẫn là cách kiểm tra dễ làm nhất.

Cách bảo quản dầu cá đúng cách

Hãy đọc kỹ hướng dẫn bảo quản in trên nhãn, vì mỗi sản phẩm có thể khác nhau. Nguyên tắc chung là đậy kín nắp ngay sau khi dùng, để nơi khô, mát, tránh ánh sáng trực tiếp. Không để lọ gần bếp, cạnh cửa sổ nắng hoặc trong xe ô tô nóng. Nếu nhãn khuyên bảo quản ngăn mát tủ lạnh, hãy làm theo.

Nghiên cứu này cũng cho thấy sản phẩm ổn định ít nhất 21 ngày khi đóng gói hút chân không và bảo quản lạnh 4°C ³. Đây là nghiên cứu trên trứng, không phải dầu cá, nên chỉ mang tính tham khảo.

Ở khía cạnh công nghệ, các tổng quan cho biết bao gói omega-3 trong hệ thống vi hạt hoặc sấy phun có thể kéo dài thời hạn sử dụng ⁸. Người dùng không tự làm được điều này, nhưng nó cho thấy việc hạn chế tiếp xúc với không khí là rất quan trọng.

Dầu cá bị hôi có nên dùng tiếp không?

Bạn nên bỏ dầu đã có mùi ôi, khét hoặc đã quá hạn, dù trông vẫn còn nhiều. Bằng chứng về tác hại của dầu cá oxy hóa chưa thống nhất.

Vì chưa có kết luận chắc chắn, cách thận trọng nhất là không dùng sản phẩm đã xuống chất. Dầu oxy hóa còn bị giảm giá trị dinh dưỡng nên dùng tiếp cũng không mang lại lợi ích như mong đợi ². Nếu bạn có bệnh nền hoặc đang dùng thuốc chống đông, hãy hỏi bác sĩ trước khi dùng dầu cá.

Làm sao hạn chế dầu cá bị hôi khi đang dùng?

Hãy mua lượng vừa đủ dùng trong một thời gian ngắn để dầu không phải mở nắp quá lâu. Ghi ngày mở nắp lên lọ để dễ theo dõi. Sau mỗi lần dùng, đóng nắp thật chặt và cất ngay về nơi bảo quản.

Hãy dùng đúng cách, đúng thời điểm theo hướng dẫn trên nhãn sản phẩm. Nhiều sản phẩm khuyên dùng cùng bữa ăn có chất béo. Nếu thấy mùi hoặc vị thay đổi bất thường giữa chừng, hãy ngừng dùng và đổi sang lọ mới.

Lưu ý: Người đang dùng thuốc chống đông, có bệnh nền, phụ nữ mang thai hoặc cho con bú nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng dầu cá. Nếu sau khi dùng dầu có mùi lạ mà bạn thấy khó chịu bất thường ở dạ dày, hãy ngừng dùng và trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ.

Nguồn tham khảo

1. A Comprehensive Review of Chemistry, Sources and Bioavailability of Omega-3 Fatty Acids.. Nutrients, 2018. PMID 30400360. DOI 10.3390/nu10111662
2. Nanoencapsulation of unsaturated omega-3 fatty acids as protection against oxidation: A systematic review and data-mining.. Critical reviews in food science and nutrition, 2022. PMID 33506691. DOI 10.1080/10408398.2021.1874870
3. Storage stability of egg sticks fortified with omega-3 fatty acids.. Journal of the science of food and agriculture, 2018. PMID 29283436. DOI 10.1002/jsfa.8858
4. Relevance of ω-6 GLA Added to ω-3 PUFAs Supplements for ADHD: A Narrative Review.. Nutrients, 2022. PMID 36014778. DOI 10.3390/nu14163273
5. Lipid oxidation stability of omega-3- and conjugated linoleic acid-enriched sous vide chicken meat.. Poultry science, 2011. PMID 21248346. DOI 10.3382/ps.2010-01002
6. Mayonnaise Enriched with Flaxseed Oil: Omega-3 Fatty Acids Content, Sensory Quality and Stability during the Storage.. Foods (Basel, Switzerland), 2022. PMID 35954055. DOI 10.3390/foods11152288
7. Omega-3 Fatty Acids, Lecithin, Sterols, Vitamins and Lipid Oxidation of Olein and Super Olein Fractions of Fish Oil Produced by Winterization.. Food science & nutrition, 2025. PMID 39816486. DOI 10.1002/fsn3.4754
8. Encapsulation and Protection of Omega-3-Rich Fish Oils Using Food-Grade Delivery Systems.. Foods (Basel, Switzerland), 2021. PMID 34359436. DOI 10.3390/foods10071566
9. Fish oil, lipid peroxidation and mammary tumor growth.. Journal of the American College of Nutrition, 1995. PMID 8568108
10. The Effect of Fish Oil-Based Foods on Lipid and Oxidative Status Parameters in Police Dogs.. Biomolecules, 2022. PMID 36008986. DOI 10.3390/biom12081092
11. Effects of dietary fish oil on lipid peroxidation and serum triacylglycerol levels in psychologically stressed mice.. Nutrition (Burbank, Los Angeles County, Calif.), 2008. PMID 18070659
12. Effect of fish and fish oil-derived omega-3 fatty acids on lipid oxidation.. Redox report : communications in free radical research, 2004. PMID 15479562

Bài viết chỉ nhằm cung cấp thông tin, không thay thế tư vấn của bác sĩ.