Uống creatine có cần nghỉ (cycle) không? Giải đáp dựa trên bằng chứng

Theo các bằng chứng hiện có, người khỏe mạnh uống creatine liên tục thường không bắt buộc phải nghỉ theo chu kỳ. Một tổng quan của ISSN ghi nhận việc bổ sung creatine ngắn hạn và dài hạn an toàn, dung nạp tốt ở người khỏe mạnh ¹. Tuy vậy, dữ liệu dài hạn vẫn còn hạn chế. Bạn nên cân nhắc tình trạng sức khỏe cá nhân, nhất là chức năng thận ⁵⁶.

Creatine là gì và vì sao được dùng phổ biến?

Creatine là một trong những chất bổ sung dinh dưỡng được vận động viên dùng nhiều nhất để hỗ trợ hiệu suất tập luyện. Các nghiên cứu cho thấy nó làm tăng nồng độ creatine trong cơ ¹.

Theo một tổng quan lâm sàng, bằng chứng ủng hộ rõ nhất là với các bài tập kháng lực cường độ tối đa, thời gian ngắn. Lợi ích trong thi đấu thực tế thì vẫn chưa rõ ⁵.

Uống creatine liên tục có an toàn không?

Bản đồng thuận của Hiệp hội Dinh dưỡng Thể thao Quốc tế (ISSN) cho biết creatine ngắn hạn và dài hạn đều an toàn, dung nạp tốt ở người khỏe mạnh và một số nhóm bệnh, từ trẻ nhỏ đến người cao tuổi ¹. Một tổng quan gần đây cũng nhận định creatine an toàn khi dùng lâu dài, dựa trên các tài liệu mà tác giả xem xét ⁴.

Tuy nhiên, cũng có lời nhắc thận trọng. Một tổng quan lâm sàng cho rằng dùng ngắn hạn được xem là an toàn, nhưng các nghiên cứu dài hạn còn ít nên cần cẩn trọng ⁵. Một nghiên cứu gần đây cũng ghi nhận dữ liệu an toàn dài hạn còn hạn chế, đặc biệt ở nữ vận động viên ⁶.

Nghiên cứu theo dõi 71 nữ cầu thủ bóng đá trẻ trong một mùa giải không thấy ảnh hưởng bất lợi lên các chỉ số chức năng thận và gan. Tuy nhiên nghiên cứu này không có nhóm đối chứng ⁶.

Creatine có ảnh hưởng đến thận không?

Đây là lý do nhiều người băn khoăn về việc nghỉ. Một phân tích gộp năm 2025 ghi nhận creatine liên quan đến mức tăng nhỏ nhưng có ý nghĩa thống kê của creatinine huyết thanh (chênh lệch trung bình 0,07 µmol/L). Tốc độ lọc cầu thận (GFR) không thay đổi đáng kể ⁹. Nhóm tác giả cho rằng mức tăng này là thoáng qua, nhiều khả năng do chuyển hóa chứ không phải tổn thương thận ⁹.

Một phân tích gộp trên 6 nghiên cứu cũng không thấy creatine làm thay đổi đáng kể creatinine huyết thanh hay urê huyết tương ¹⁰. Một tổng quan nhận định các thử nghiệm lâm sàng có đối chứng không ủng hộ nhận định rằng creatine làm suy giảm chức năng thận. Dù vậy, vẫn cần thêm nghiên cứu ở người đã có bệnh thận ¹².

Cần lưu ý: creatine có thể làm creatinine huyết thanh tăng thoáng qua, khiến kết quả xét nghiệm giống như bệnh thận. Vì vậy hãy báo với bác sĩ nếu bạn đang dùng creatine khi đi xét nghiệm ¹¹.

Cycle creatine (uống rồi nghỉ) có thật sự cần thiết?

Cycle là cách uống creatine một thời gian rồi nghỉ một thời gian. Trong các tài liệu được dùng cho bài này, chưa có dữ liệu cho thấy người khỏe mạnh bắt buộc phải nghỉ định kỳ. Cũng chưa có dữ liệu cho thấy việc nghỉ mang lại lợi ích an toàn riêng.

Các kết luận về độ an toàn nêu trên đều dựa trên việc dùng liên tục hoặc dài ngày, không dựa trên việc phải ngắt quãng ¹⁴. Vì vậy, nghỉ hay không là lựa chọn cá nhân, tùy mục tiêu tập luyện, tình trạng sức khỏe và lời khuyên của bác sĩ. Đó không phải quy định cố định.

Khi nào nên tạm dừng hoặc hỏi bác sĩ trước khi dùng creatine?

Theo một tổng quan, người mắc bệnh thận mạn hoặc đang dùng thuốc có khả năng gây hại cho thận không nên dùng creatine ¹¹. Nếu bạn có bệnh nền, đang dùng thuốc thường xuyên, mang thai hoặc cho con bú, hãy hỏi bác sĩ trước khi bắt đầu.

Với trẻ em và thanh thiếu niên, một tổng quan lâm sàng nêu rằng độ an toàn của creatine chưa được nghiên cứu ở nhóm này ⁵. Một tổng quan về vận động viên tuổi vị thành niên cũng nêu các lo ngại về an toàn và khuyến khích ưu tiên dinh dưỡng từ thực phẩm ³.

Liều dùng và cách uống creatine hợp lý như thế nào?

Các dữ kiện dùng cho bài này không nêu mức liều cụ thể từ cơ quan y tế. Vì vậy bài viết không đưa ra con số liều. Bạn nên dùng theo hướng dẫn trên nhãn sản phẩm hoặc ý kiến bác sĩ.

Nếu dùng đều đặn, hãy theo dõi cơ thể. Khi có triệu chứng bất thường hoặc kết quả xét nghiệm thận thay đổi, hãy trao đổi với bác sĩ để được đánh giá phù hợp. Chế độ ăn đủ chất và tập luyện hợp lý vẫn là nền tảng quan trọng nhất.

Lưu ý: Người có bệnh thận, đang dùng thuốc, phụ nữ mang thai hoặc cho con bú, trẻ em và thanh thiếu niên nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng creatine. Hãy cho bác sĩ biết bạn đang dùng creatine khi làm xét nghiệm chức năng thận, vì chỉ số creatinine có thể tăng thoáng qua.

Nguồn tham khảo

1. International Society of Sports Nutrition position stand: safety and efficacy of creatine supplementation in exercise, sport, and medicine.. Journal of the International Society of Sports Nutrition, 2017. PMID 28615996. DOI 10.1186/s12970-017-0173-z
2. Long-term safety and efficacy of upadacitinib versus adalimumab in patients with rheumatoid arthritis: 5-year data from the phase 3, randomised SELECT-COMPARE study.. RMD open, 2024. PMID 38806190. DOI 10.1136/rmdopen-2023-004007
3. Optimizing Performance Nutrition for Adolescent Athletes: A Review of Dietary Needs, Risks, and Practical Strategies.. Nutrients, 2025. PMID 40944181. DOI 10.3390/nu17172792
4. The Top 5 Can't-Miss Sport Supplements.. Nutrients, 2024. PMID 39408214. DOI 10.3390/nu16193247
5. Creatine Use in Sports.. Sports health, 2018. PMID 29059531. DOI 10.1177/1941738117737248
6. Safety of long-term creatine supplementation in women's football players: a real-world in-season study.. Journal of the International Society of Sports Nutrition, 2025. PMID 41328005. DOI 10.1080/15502783.2025.2591782
7. Efficacy and safety of upadacitinib maintenance therapy in patients with moderately to severely active Crohn's disease: 2-year results from the U-ENDURE Long-Term Extension study.. Journal of Crohn's & colitis, 2025. PMID 40704669. DOI 10.1093/ecco-jcc/jjaf138
8. International Society of Sports Nutrition position stand: sodium bicarbonate and exercise performance.. Journal of the International Society of Sports Nutrition, 2021. PMID 34503527. DOI 10.1186/s12970-021-00458-w
9. Effect of creatine supplementation on kidney function: a systematic review and meta-analysis.. BMC nephrology, 2025. PMID 41199218. DOI 10.1186/s12882-025-04558-6
10. Effects of Creatine Supplementation on Renal Function: A Systematic Review and Meta-Analysis.. Journal of renal nutrition : the official journal of the Council on Renal Nutrition of the National Kidney Foundation, 2019. PMID 31375416. DOI 10.1053/j.jrn.2019.05.004
11. [Effects of creatine supplementation on renal function].. Revista medica de Chile, 2019. PMID 31859895. DOI 10.4067/S0034-98872019000500628
12. Is It Time for a Requiem for Creatine Supplementation-Induced Kidney Failure? A Narrative Review.. Nutrients, 2023. PMID 36986197. DOI 10.3390/nu15061466

Bài viết chỉ nhằm cung cấp thông tin, không thay thế tư vấn của bác sĩ.