Uống kẽm lúc nào? Vai trò của kẽm và những lưu ý khi bổ sung

Kẽm là vi chất thiết yếu, hỗ trợ chức năng của hệ miễn dịch và các tế bào tăng sinh mạnh trong cơ thể ¹². Các nguồn tài liệu đã trích không nêu giờ uống kẽm cụ thể trong ngày. Vì vậy, bạn nên dùng theo hướng dẫn trên nhãn sản phẩm hoặc ý kiến bác sĩ, dược sĩ. Cả thiếu lẫn thừa kẽm đều có thể ảnh hưởng đến tế bào miễn dịch ².

Kẽm có vai trò gì đối với cơ thể?

Một tổng quan trên tạp chí Nutrients cho biết kẽm thiết yếu với chức năng miễn dịch. Kẽm tham gia điều hòa tín hiệu bên trong tế bào miễn dịch, cả nhóm miễn dịch bẩm sinh lẫn thích ứng ¹.

Một tổng quan khác nêu kẽm cần cho mọi tế bào tăng sinh mạnh, nổi bật là hệ miễn dịch. Khi thiếu kẽm, chức năng của nhiều loại tế bào miễn dịch bị giảm ².

Kẽm không hoạt động đơn độc. Một tổng quan về miễn dịch xếp kẽm cùng vitamin A, C, D, E, B2, B6, B12, folate, sắt và selen vào nhóm vi chất thiết yếu cho khả năng miễn dịch ³. Vì vậy, chế độ ăn cân đối quan trọng không kém việc bổ sung riêng một chất.

Nên uống kẽm vào lúc nào trong ngày?

Các tài liệu chúng tôi đã trích tập trung vào vai trò của kẽm với miễn dịch. Chúng không so sánh uống buổi sáng hay buổi tối, trước hay sau bữa ăn. Vì thế, bài viết này không đưa ra một khung giờ cố định.

Cách an toàn nhất là làm theo hướng dẫn trên nhãn sản phẩm, hoặc hỏi bác sĩ, dược sĩ. Nếu bạn đang dùng thuốc hoặc các vi chất khác, hãy hỏi cách sắp xếp giờ uống cho phù hợp. Chọn một thời điểm dễ nhớ và duy trì đều đặn cũng giúp bạn dùng đúng hướng dẫn.

Liều kẽm mỗi ngày bao nhiêu là phù hợp?

Chúng tôi không có số liệu từ cơ quan y tế trong bộ dữ kiện này, nên không nêu mức liều cụ thể cho từng nhóm tuổi. Bạn hãy dùng theo hướng dẫn trên nhãn sản phẩm hoặc ý kiến bác sĩ.

Một tổng quan cho biết các thử nghiệm ngẫu nhiên dùng tới 30 mg kẽm kết hợp vitamin C ghi nhận triệu chứng nhiễm trùng hô hấp giảm và thời gian bệnh ngắn hơn, kể cả cảm lạnh thông thường ⁷. Đây là mức liều trong thử nghiệm, không phải khuyến nghị chung cho mọi người.

Nhu cầu vi chất thay đổi theo từng giai đoạn tuổi, và chế độ ăn đơn thuần đôi khi chưa đủ ³. Dùng quá nhiều cũng không có lợi. Kẽm ở nồng độ cao tác động tiêu cực lên tế bào miễn dịch, với những thay đổi tương tự khi thiếu kẽm ². Ở người cao tuổi, các thử nghiệm bổ sung cho kết quả không thống nhất. Các tác giả cho rằng một lý do có thể là chọn liều chưa phù hợp, dẫn đến độc tính kẽm ảnh hưởng miễn dịch ⁶.

Những ai dễ thiếu kẽm?

Một tổng quan ghi nhận thiếu kẽm liên quan đến tăng tiêu chảy và nhiễm trùng hô hấp cấp ở trẻ dưới 5 tuổi. Đây là những nguyên nhân tử vong lớn ở nhóm tuổi này ⁵. Với người cao tuổi, một tổng quan cho biết người từ 60–65 tuổi trở lên có lượng kẽm nạp vào dưới 50% nhu cầu khuyến nghị trong một ngày nhất định ⁶.

Ở phụ nữ mang thai, một tổng quan trên động vật dạ dày đơn ghi nhận bằng chứng tốt về việc hấp thu kẽm tăng trong thai kỳ. Tuy nhiên, phần lớn nghiên cứu cơ chế được làm trên chuột ¹², nên chưa thể áp dụng trực tiếp cho người. Một tổng quan về phụ nữ mang thai ở Ethiopia còn cho biết thói quen ăn đất hoặc vật không phải thực phẩm (pica) làm giảm hấp thu sắt và kẽm ¹¹.

Ngoài ra, một tổng quan về bệnh nhân β-thalassemia major ghi nhận 65–75% người bệnh có nồng độ kẽm, selen và đồng trong máu thấp hơn nhóm đối chứng ⁹. Đây là nhóm bệnh lý cụ thể, không đại diện cho dân số chung.

Bổ sung kẽm có chắc chắn cải thiện miễn dịch không?

Kết quả không phải lúc nào cũng rõ ràng. Một tổng quan cho biết rối loạn miễn dịch do thiếu kẽm có thể được cải thiện khi bổ sung đủ, phù hợp nhu cầu thực tế của từng người ². Một tổng quan khác khuyến nghị cân nhắc bổ sung kẽm, nhất là ở người có nguy cơ thiếu ⁴.

Ngược lại, một thử nghiệm đối chứng ngẫu nhiên kéo dài 12 tuần trên người lớn tuổi khỏe mạnh từ 55 tuổi cho thấy bổ sung đa vi chất làm tăng nồng độ kẽm trong máu. Tuy nhiên, các chỉ số chức năng miễn dịch được đo không thay đổi ⁸.

Như vậy, bổ sung hợp lý hỗ trợ những người thực sự thiếu hoặc có nguy cơ thiếu. Người đã đủ kẽm chưa chắc thu thêm lợi ích. Nếu nghi ngờ mình thiếu kẽm, bạn nên trao đổi với bác sĩ để được đánh giá trước khi tự bổ sung.

Lưu ý: Trẻ em, phụ nữ mang thai hoặc cho con bú, người cao tuổi, người có bệnh nền hoặc đang dùng thuốc nên hỏi ý kiến bác sĩ, dược sĩ trước khi bổ sung kẽm. Không tự tăng liều, vì kẽm nồng độ cao có thể ảnh hưởng ngược lên tế bào miễn dịch ².

Nguồn tham khảo

1. Zinc as a Gatekeeper of Immune Function.. Nutrients, 2017. PMID 29186856. DOI 10.3390/nu9121286
2. Zinc-altered immune function.. The Journal of nutrition, 2003. PMID 12730441. DOI 10.1093/jn/133.5.1452S
3. Immune Function and Micronutrient Requirements Change over the Life Course.. Nutrients, 2018. PMID 30336639. DOI 10.3390/nu10101531
4. Dietary and Physiological Effects of Zinc on the Immune System.. Annual review of nutrition, 2021. PMID 34255547. DOI 10.1146/annurev-nutr-122019-120635
5. The epidemiology of global micronutrient deficiencies.. Annals of nutrition & metabolism, 2015. PMID 26045325. DOI 10.1159/000371618
6. Zinc: dietary intake and impact of supplementation on immune function in elderly.. Age (Dordrecht, Netherlands), 2013. PMID 22222917. DOI 10.1007/s11357-011-9377-3
7. Immune-enhancing role of vitamin C and zinc and effect on clinical conditions.. Annals of nutrition & metabolism, 2006. PMID 16373990
8. The Effect of a Multivitamin and Mineral Supplement on Immune Function in Healthy Older Adults: A Double-Blind, Randomized, Controlled Trial.. Nutrients, 2020. PMID 32823974. DOI 10.3390/nu12082447
9. Nutritional studies in patients with β-thalassemia major: A short review.. Acta bio-medica : Atenei Parmensis, 2023. PMID 37326258. DOI 10.23750/abm.v94i3.14732
10. Effect of Fiber Fermentation and Protein Digestion Kinetics on Mineral Digestion in Pigs.. Animals : an open access journal from MDPI, 2022. PMID 36009643. DOI 10.3390/ani12162053
11. A Narrative Review of Nutritional Malpractices, Motivational Drivers, and Consequences in Pregnant Women: Evidence from Recent Literature and Program Implications in Ethiopia.. TheScientificWorldJournal, 2021. PMID 34248425. DOI 10.1155/2021/5580039
12. Adaptations in Gastrointestinal Nutrient Absorption and its Determinants During Pregnancy in Monogastric Mammals: A Scoping Review.. Nutrition reviews, 2025. PMID 38926118. DOI 10.1093/nutrit/nuae064

Bài viết chỉ nhằm cung cấp thông tin, không thay thế tư vấn của bác sĩ.