Trẻ em uống dầu cá: có nên không, liều dùng và lưu ý cho cha mẹ

Trẻ có thể được bổ sung omega-3 từ dầu cá, nhưng cha mẹ nên hỏi bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng trước, nhất là với trẻ nhỏ, trẻ có bệnh nền hoặc đang dùng thuốc. Nên ưu tiên nguồn từ thực phẩm như cá hồi, cá thu, cá mòi, với lượng phù hợp độ tuổi. Dầu cá chỉ nên xem là phần hỗ trợ thêm, không thay thế bữa ăn cân đối.

Trẻ em cần omega-3 và DHA để làm gì?

Omega-3 là nhóm acid béo mà cơ thể không tự tạo đủ, nên phải lấy từ thức ăn. Trong đó DHA (docosahexaenoic acid) đặc biệt đáng chú ý với não bộ. Một tổng quan gần đây cho biết DHA chiếm khoảng 15% tổng acid béo ở vỏ não trước của người. Đây cũng là acid béo omega-3 chuỗi dài chủ yếu trong chất xám ¹².

Vì vậy, chế độ ăn thiếu nguồn omega-3 là điều cha mẹ nên để ý. Một tổng quan gần đây nêu rằng chế độ ăn thực vật có nguy cơ thiếu EPA và DHA. Các tác giả cũng cho rằng cần nghiên cứu thêm về liều bổ sung tối ưu ⁸. Nếu gia đình cho bé ăn chay hoặc ăn rất ít cá, hãy trao đổi với chuyên gia dinh dưỡng để có kế hoạch phù hợp.

Nên ưu tiên ăn cá hay uống dầu cá cho bé, và liều ra sao?

Cách tiếp cận an toàn là bắt đầu từ bữa ăn. Các loại cá béo như cá hồi, cá thu, cá mòi cung cấp omega-3 cùng đạm và nhiều dưỡng chất khác. Cha mẹ nên chế biến cá mềm, lọc kỹ xương và chia khẩu phần theo độ tuổi của bé. Số bữa cá mỗi tuần và lượng cụ thể nên được bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng tư vấn theo từng trẻ.

Về liều dầu cá cho trẻ, các dữ kiện chúng tôi có không kèm khuyến nghị của cơ quan y tế. Vì vậy bài này không đưa ra con số liều cụ thể. Liều phù hợp phụ thuộc vào tuổi, cân nặng và tình trạng sức khỏe của từng bé. Cha mẹ nên dùng theo hướng dẫn trên nhãn sản phẩm hoặc ý kiến bác sĩ, không tự tăng liều.

Trẻ cũng không phải lúc nào cũng cần dùng đều đặn. Trong một thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng trên 54 trẻ tự kỷ, bé dùng omega-3 mỗi ngày trong 8 tuần, và nhóm đối chứng dùng giả dược ³. Thời gian dùng trong nghiên cứu không phải mức khuyến nghị chung cho mọi trẻ.

Omega-3 có hỗ trợ gì cho trẻ có vấn đề sức khỏe riêng?

Hiện có nhiều nghiên cứu trên các nhóm trẻ cụ thể, nhưng kết quả nhìn chung ở mức khiêm tốn. Với trẻ tăng động giảm chú ý (ADHD), một phân tích gộp các thử nghiệm ngẫu nhiên với 699 trẻ cho thấy omega-3 liên quan đến cải thiện triệu chứng ở mức nhỏ nhưng có ý nghĩa thống kê. Hiệu quả khiêm tốn so với thuốc ¹. Một phân tích gộp khác (7 thử nghiệm, 534 trẻ) cũng ghi nhận điểm triệu chứng lâm sàng cải thiện (g=0,38). Nghiên cứu này còn thấy trẻ ADHD có mức DHA thấp hơn nhóm đối chứng ⁴.

Với trẻ tự kỷ, thử nghiệm mù đôi trên 54 trẻ ghi nhận cải thiện hành vi rập khuôn và giao tiếp xã hội. Tuy nhiên thang tương tác xã hội không thay đổi ³. Ở trẻ viêm da cơ địa, điểm SCORAD giảm từ trung vị 42 xuống 25 sau 4 tháng ở 52 trẻ. Nhưng sản phẩm đó phối hợp nhiều thành phần như omega-3, omega-6, GLA và vitamin D, nên không thể quy kết quả cho riêng dầu cá ².

Ở trẻ xơ nang, phân tích gộp 12 thử nghiệm cho thấy omega-3 làm tăng DHA và EPA trong máu và giảm CRP huyết thanh. Chức năng phổi và chỉ số nhân trắc không thay đổi rõ, và các nghiên cứu khác nhau khá nhiều nên cần diễn giải thận trọng ⁵. Một thử nghiệm đơn mù trên 290 trẻ 11–12 tuổi ghi nhận điểm đặc điểm nhân cách dạng tâm thần phân liệt giảm. Tác giả cho rằng cần nghiên cứu tái lập trước khi kết luận ⁶.

Dầu cá có tác dụng phụ hoặc rủi ro gì với trẻ không?

Tác giả của một phân tích gộp trước đây nhận định omega-3 có hồ sơ tác dụng phụ tương đối lành tính. Họ cũng nhấn mạnh hiệu quả chỉ ở mức khiêm tốn ¹. Điều này không có nghĩa là dùng thoải mái. Các dữ kiện chúng tôi có chưa nêu đầy đủ mức an toàn theo từng độ tuổi hay khi dùng lâu dài.

Rủi ro thực tế thường đến từ việc tự ý cho bé dùng, chọn sai dạng bào chế hoặc dùng cùng lúc nhiều sản phẩm bổ sung. Hãy đọc kỹ nhãn, cho bé dùng đúng hướng dẫn và theo dõi phản ứng bất thường như khó chịu tiêu hóa hoặc nổi mẩn. Nếu có dấu hiệu lạ, nên ngưng và đưa bé đi khám.

Khi nào cha mẹ cần đưa trẻ đi khám trước khi cho uống dầu cá?

Bạn nên hỏi ý kiến bác sĩ trước nếu bé còn nhỏ, có bệnh mạn tính, có tiền sử dị ứng hoặc đang dùng thuốc. Nhóm trẻ có tình trạng riêng như ADHD, tự kỷ, viêm da cơ địa hay xơ nang cũng cần được tư vấn. Các nghiên cứu ở nhóm này khác nhau về thiết kế và mức độ chắc chắn, và không thay thế phác đồ theo dõi của bác sĩ ¹³⁵.

Bé ăn chay hoặc ăn rất ít cá cũng nên được đánh giá khẩu phần. Khi đó bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng có thể giúp quyết định bé cần điều chỉnh bữa ăn hay bổ sung thêm ⁸.

Lưu ý: Hãy hỏi ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng trước khi cho trẻ dùng dầu cá, đặc biệt với trẻ nhỏ, trẻ có bệnh nền hoặc đang dùng thuốc. Liều cần điều chỉnh theo tuổi và cân nặng của từng bé; hãy dùng theo hướng dẫn trên nhãn sản phẩm hoặc ý kiến bác sĩ.

Nguồn tham khảo

1. Omega-3 fatty acid supplementation for the treatment of children with attention-deficit/hyperactivity disorder symptomatology: systematic review and meta-analysis.. Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry, 2011. PMID 21961774. DOI 10.1016/j.jaac.2011.06.008
2. Effect of Omega-3 Polyunsaturated Fatty Acid Supplementation on Clinical Outcome of Atopic Dermatitis in Children.. Nutrients, 2024. PMID 39275147. DOI 10.3390/nu16172829
3. The effect of omega-3 fatty acids supplementation on social and behavioral disorders of children with autism: a randomized clinical trial.. Pediatric endocrinology, diabetes, and metabolism, 2021. PMID 33599431. DOI 10.5114/pedm.2020.101806
4. Omega-3 Polyunsaturated Fatty Acids in Youths with Attention Deficit Hyperactivity Disorder: a Systematic Review and Meta-Analysis of Clinical Trials and Biological Studies.. Neuropsychopharmacology : official publication of the American College of Neuropsychopharmacology, 2018. PMID 28741625. DOI 10.1038/npp.2017.160
5. Impact of omega-3 supplementation on children and adolescents patients with cystic fibrosis: A systematic review and meta-analysis of randomized-controlled trials.. Pediatric pulmonology, 2023. PMID 37204224. DOI 10.1002/ppul.26491
6. Omega-3 Supplementation Reduces Schizotypal Personality in Children: A Randomized Controlled Trial.. Schizophrenia bulletin, 2024. PMID 38300759. DOI 10.1093/schbul/sbae009
7. Omega-3 Fatty Acid Dietary Supplements Consumed During Pregnancy and Lactation and Child Neurodevelopment: A Systematic Review.. The Journal of nutrition, 2021. PMID 34383914. DOI 10.1093/jn/nxab238
8. Nutritional supplementation in pregnant, lactating women and young children following a plant-based diet: A narrative review of the evidence.. Nutrition (Burbank, Los Angeles County, Calif.), 2025. PMID 40373355. DOI 10.1016/j.nut.2025.112778
9. Term infant studies of DHA and ARA supplementation on neurodevelopment: results of randomized controlled trials.. The Journal of pediatrics, 2003. PMID 14597910
10. Prenatal docosahexaenoic acid effect on maternal-infant DHA-equilibrium and fetal neurodevelopment: a randomized clinical trial.. Pediatric research, 2022. PMID 34552200. DOI 10.1038/s41390-021-01742-w
11. The relationship between prenatal perfluorine and polyfluoroalkyl substances (PFAS) exposure and infant neurodevelopment: Modifying effects of DHA revised.. Ecotoxicology and environmental safety, 2025. PMID 40555095. DOI 10.1016/j.ecoenv.2025.118558
12. Maternal Docosahexaenoic Acid Status during Pregnancy and Its Impact on Infant Neurodevelopment.. Nutrients, 2020. PMID 33255561. DOI 10.3390/nu12123615

Bài viết chỉ nhằm cung cấp thông tin, không thay thế tư vấn của bác sĩ.