Omega-3 cho con bú: mẹ cần biết gì về DHA sau sinh

DHA là một loại omega-3 có trong sữa mẹ. Ăn hải sản hoặc dùng thực phẩm bổ sung DHA có thể làm tăng DHA trong sữa. Tuy vậy, bằng chứng cho thấy lợi ích rõ rệt với sự phát triển của trẻ trong giai đoạn cho con bú vẫn chưa nhất quán. Mẹ nên ưu tiên bữa ăn cân đối và hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng thực phẩm bổ sung, nhất là liều cao.

Omega-3 và DHA có vai trò gì với mẹ và bé khi cho con bú?

DHA là một acid béo omega-3 có mặt trong sữa mẹ. Lượng DHA trong sữa phụ thuộc một phần vào chế độ ăn và thực phẩm bổ sung của mẹ. Vì vậy nhiều mẹ sau sinh quan tâm đến chất này.

Cần nói rõ: bằng chứng về lợi ích cho trẻ còn hạn chế. Một tổng quan hệ thống gồm 33 bài cho thấy bổ sung omega-3 khi mang thai có thể hỗ trợ phát triển nhận thức của trẻ, nhưng bằng chứng chưa mạnh ¹. Với giai đoạn cho con bú, hoặc cả thai kỳ lẫn cho con bú, các tác giả đánh giá dữ liệu là không nhất quán hoặc chưa đủ ¹.

Một thử nghiệm mù đôi trên 528 trẻ sinh non dưới 29 tuần cho mẹ dùng DHA liều cao khi cho con bú. Kết quả: phát triển thần kinh của trẻ lúc 18–22 tháng không khác so với giả dược ². Ở nhóm nhỏ hơn, trẻ sinh dưới 27 tuần, điểm ngôn ngữ cao hơn, nhưng các tác giả xem đây chỉ là gợi ý vì khoảng tin cậy rộng ².

Một số kết quả tích cực khác đến từ nghiên cứu trên chuột, chẳng hạn mẹ chuột dùng DHA giúp con giảm tích tụ mỡ gan ³. Những kết quả này chưa thể áp dụng trực tiếp cho người.

Bổ sung DHA có làm tăng DHA trong sữa mẹ không?

Có dấu hiệu là có, tùy lượng dùng và thời gian dùng. Ở 137 bà mẹ cho con bú tại Nam Kinh, nhóm dùng 200 mg DHA mỗi ngày từ dầu tảo trong 8 tuần có DHA trong sữa đạt 0,40%, so với 0,28% ở nhóm đối chứng ¹⁰. Đây là liều dùng trong nghiên cứu, không phải khuyến nghị cho mẹ.

Một thử nghiệm khác trên 70 phụ nữ cho con bú tại Đức bổ sung đa vi chất, lutein và DHA trong 12 tuần. DHA trong sữa tăng 30%, trong khi nhóm giả dược giảm ¹¹.

Liều thấp có thể chưa đủ. Trong nghiên cứu trên 79 phụ nữ Trung Quốc, 100 mg DHA mỗi ngày từ tam cá nguyệt thứ ba làm tăng rõ DHA trong sữa non. Tuy nhiên, các tác giả cho rằng liều này có thể chưa đủ để giữ mức DHA sau giai đoạn sữa non và đề nghị nghiên cứu thêm với liều cao hơn ⁴.

DHA trong sữa tăng chỉ là một chỉ số. Nó chưa chứng minh rằng trẻ sẽ được lợi rõ rệt về sức khỏe hay phát triển.

Mẹ có thể lấy omega-3 từ những nguồn thực phẩm nào?

Cá và hải sản là nguồn cung cấp DHA có sẵn. Một tổng quan cập nhật gồm nhiều nghiên cứu quan sát và một số nghiên cứu can thiệp ghi nhận việc mẹ ăn cá có tương quan thuận với DHA trong sữa (r = 0,24–0,46) ⁷. Trong một nghiên cứu cắt ngang trên 78 bà mẹ Nhật, DHA trong sữa liên quan đến việc ăn cá nướng. Nhóm dùng thực phẩm bổ sung DHA có mức 0,74%, so với 0,55% ở nhóm không dùng ¹².

Với mẹ ăn chay thuần thực vật, một bài tổng quan cho biết chế độ ăn được lên kế hoạch tốt có thể đủ năng lượng và vi chất. Tuy nhiên, vitamin B12 và có thể cả EPA, DHA cần được bổ sung phù hợp khi mang thai và cho con bú ⁸.

Lý do là cơ thể nhiều người chuyển ALA (omega-3 từ thực vật) thành DHA không hiệu quả. Vì vậy DHA có sẵn từ hải sản hoặc thực phẩm bổ sung có vai trò quan trọng ⁹. Thực phẩm bổ sung DHA từ dầu tảo là một lựa chọn đã được dùng trong nghiên cứu ¹⁰.

Dùng DHA khi cho con bú có rủi ro gì và khi nào cần hỏi bác sĩ?

Dữ liệu an toàn trong các nguồn đã trích còn ít. Trong thử nghiệm 12 tuần trên 70 phụ nữ, số tác dụng phụ không khác biệt đáng kể giữa nhóm bổ sung và nhóm giả dược ¹¹. Tuy vậy, đó là sản phẩm phối hợp đa vi chất, lutein và DHA, trên một nhóm nhỏ. Kết quả này chưa đủ để kết luận cho mọi liều hay mọi người.

Liều cao cũng chưa chắc mang lại lợi ích thêm. DHA liều cao ở mẹ của trẻ sinh non không cải thiện phát triển thần kinh lúc 18–22 tháng ². Vì vậy mẹ không nên tự tăng liều theo kinh nghiệm truyền miệng.

Về việc chọn cá và lượng cá nên ăn, các nguồn đã trích không bàn đến vấn đề thủy ngân. Mẹ nên hỏi bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng về loại cá và tần suất phù hợp với mình.

Hãy trao đổi với bác sĩ trước khi bổ sung nếu mẹ đang dùng thuốc, có bệnh nền, ăn chay hoặc sinh non. Nên đọc kỹ nhãn sản phẩm và dùng theo hướng dẫn trên nhãn hoặc ý kiến bác sĩ.

Lưu ý: Mẹ đang cho con bú, đang dùng thuốc hoặc có bệnh nền nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng omega-3 hay DHA dạng bổ sung. Không tự ý tăng liều. Mẹ sinh non hoặc ăn chay nên được bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng tư vấn riêng.

Nguồn tham khảo

1. Omega-3 Fatty Acid Dietary Supplements Consumed During Pregnancy and Lactation and Child Neurodevelopment: A Systematic Review.. The Journal of nutrition, 2021. PMID 34383914. DOI 10.1093/jn/nxab238
2. Maternal High-Dose DHA Supplementation and Neurodevelopment at 18-22 Months of Preterm Children.. Pediatrics, 2022. PMID 35652296. DOI 10.1542/peds.2021-055819
3. Maternal DHA Supplementation during Pregnancy and Lactation in the Rat Protects the Offspring against High-Calorie Diet-Induced Hepatic Steatosis.. Nutrients, 2021. PMID 34578953. DOI 10.3390/nu13093075
4. Docosahexaenoic acid supplementation in pregnancy and early lactation: Impacts on breast milk docosahexaenoic acid and Maternal-Infant gut microbiota - A randomized controlled trial.. Clinical nutrition (Edinburgh, Scotland), 2025. PMID 41045839. DOI 10.1016/j.clnu.2025.09.006
5. Maternal docosahexaenoic acid supplementation during lactation improves exercise performance, enhances intestinal glucose absorption and modulates gut microbiota in weaning offspring mice.. Frontiers in nutrition, 2024. PMID 39036494. DOI 10.3389/fnut.2024.1423576
6. Astaxanthin and DHA Supplementation Modulates the Maternal Undernutrition-induced Impairment of Cognitive Behavior and Synaptic Plasticity in Adult Life of Offspring's -Exploring the Molecular Mechanism.. Molecular neurobiology, 2024. PMID 38578356. DOI 10.1007/s12035-024-04147-y
7. Maternal diet and human milk composition: an updated systematic review.. Frontiers in nutrition, 2023. PMID 38352250. DOI 10.3389/fnut.2023.1320560
8. [Vitamin B12, fatty acids EPA and DHA during pregnancy and lactation in women with a plant-based diet].. Nutricion hospitalaria, 2024. PMID 38896115. DOI 10.20960/nh.05120
9. Docosahexaenoic Acid.. Annals of nutrition & metabolism, 2016. PMID 27842299
10. Impact of DHA from Algal Oil on the Breast Milk DHA Levels of Lactating Women: A Randomized Controlled Trial in China.. Nutrients, 2022. PMID 36014916. DOI 10.3390/nu14163410
11. Multiple Micronutrients, Lutein, and Docosahexaenoic Acid Supplementation during Lactation: A Randomized Controlled Trial.. Nutrients, 2020. PMID 33339438. DOI 10.3390/nu12123849
12. Association of DHA Concentration in Human Breast Milk with Maternal Diet and Use of Supplements: A Cross-Sectional Analysis of Data from the Japanese Human Milk Study Cohort.. Current developments in nutrition, 2020. PMID 32666036. DOI 10.1093/cdn/nzaa105

Bài viết chỉ nhằm cung cấp thông tin, không thay thế tư vấn của bác sĩ.