Whey đầy hơi, khó tiêu: nguyên nhân và cách xử lý

Whey có chứa lactose (đường sữa), nên một số người dễ bị đầy hơi, chướng bụng khi uống, nhất là người không dung nạp lactose ¹¹⁹. Lượng protein uống một lần cũng có thể góp phần gây đầy bụng, buồn nôn ⁵. Bạn có thể bắt đầu bằng việc ghi lại triệu chứng, giảm lượng mỗi lần và kiểm tra nhãn thành phần. Nếu triệu chứng kéo dài hoặc nặng, hãy hỏi ý kiến bác sĩ.

Whey là gì và vì sao có thể gây đầy hơi?

Whey protein là nhóm protein có giá trị sinh học cao, được dùng trong thực phẩm dưới dạng bột, dạng cô đặc và dạng isolate ¹¹. Đây là sản phẩm có nguồn gốc từ sữa, nên mang theo một số thành phần của sữa.

Trong whey, lactose là loại đường có hàm lượng lớn nhất ¹¹. Lactose là thành phần liên quan đến tình trạng không dung nạp lactose. Vì vậy, người nhạy cảm với đường sữa có thể thấy bụng khó chịu sau khi uống whey.

Nguyên nhân thường gặp khiến uống whey bị đầy hơi, khó tiêu?

Nguyên nhân thường được nhắc đến nhất là không dung nạp lactose. Để hấp thu lactose ở ruột non, cơ thể cần enzyme β-galactosidase. Khi thiếu enzyme này, lactose không được xử lý tốt và gây ra triệu chứng ⁹. Một tổng quan cho biết tình trạng này ảnh hưởng khoảng 70% dân số trưởng thành trên thế giới ⁹. Một tổng quan khác cũng xếp triệu chứng không dung nạp lactose và dị ứng protein sữa bò vào nhóm phản ứng bất lợi thường gặp khi dùng sữa ⁸.

Lượng protein uống một lần cũng có thể liên quan. Đây là nhóm người có cấu trúc dạ dày đặc biệt, nên kết quả không áp dụng trực tiếp cho mọi người. Tuy vậy, nó cho thấy lượng whey lớn có thể gây khó chịu ở một số đối tượng.

Triệu chứng đầy hơi cũng không phải lúc nào cũng do whey. Đầy hơi, đau bụng và tiêu chảy còn gặp trong nhiều tình trạng tiêu hóa khác, như viêm ruột, nhiễm trùng hoặc hội chứng ruột kích thích ¹.

Cách xử lý khi uống whey bị chướng bụng?

Trước hết, hãy theo dõi xem triệu chứng xuất hiện sau khi uống whey hay cả khi bạn ăn uống các thực phẩm từ sữa khác. Nếu cả hai đều gây khó chịu, khả năng liên quan đến lactose sẽ cao hơn. Bạn có thể ghi lại lượng uống, thời điểm uống và mức độ khó chịu trong vài ngày để dễ trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ.

Vì lượng lớn có thể gây đầy bụng, buồn nôn ở một số người ⁵, bạn có thể thử giảm lượng whey mỗi lần và theo dõi phản ứng của cơ thể. Hãy đọc kỹ nhãn sản phẩm và làm theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Các nguồn đã trích không nêu một mức liều cụ thể nào để tránh đầy hơi, nên bạn không nên tự tăng liều.

Nếu nghi ngờ do lactose, bạn có thể hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ về các lựa chọn phù hợp. Cần lưu ý rằng nguồn đã trích không cho biết dạng whey nào chứa ít lactose hơn, nên đừng vội cho rằng đổi dạng sản phẩm sẽ hết triệu chứng.

Khi nào cần đi khám bác sĩ khi uống protein bị khó tiêu?

Hãy đi khám nếu đầy hơi, đau bụng hoặc tiêu chảy kéo dài, tái đi tái lại hoặc ngày càng nặng. Các triệu chứng này có thể do nhiều nguyên nhân khác ngoài whey, trong đó có viêm ruột, nhiễm trùng hoặc hội chứng ruột kích thích ¹.

Hội chứng ruột kích thích chiếm tới 50% số ca đến phòng khám tiêu hóa. Đây là chẩn đoán loại trừ theo tiêu chuẩn Rome III ¹. Vì vậy, tự đoán nguyên nhân tại nhà dễ bị sai. Bác sĩ sẽ hỏi bệnh sử và chỉ định thăm khám phù hợp.

Người có bệnh nền, từng phẫu thuật dạ dày - ruột hoặc đang lọc máu nên hỏi bác sĩ trước khi dùng bổ sung protein. Trong nghiên cứu ở bệnh nhân lọc máu, 28% bỏ cuộc trong tháng đầu vì tác dụng phụ. Trong số người hoàn thành, 80% không uống được hơn 50% lượng bổ sung được giao ⁴.

Có nên đổi sang loại protein khác nếu whey gây đầy hơi?

Các nguồn đã trích không so sánh whey với những loại protein khác, nên chưa đủ cơ sở để khẳng định loại nào ít gây đầy hơi hơn. Điều có thể rút ra là whey có chứa lactose ¹¹ và lactose có thể gây khó chịu ở người không dung nạp ⁹.

Nếu bạn nghi ngờ mình không dung nạp lactose hoặc dị ứng đạm sữa bò ⁸, hãy trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng trước khi đổi sản phẩm. Họ sẽ giúp bạn chọn nguồn protein phù hợp với tình trạng sức khỏe của mình.

Lưu ý: Người có bệnh nền, từng phẫu thuật dạ dày - ruột, đang lọc máu, nghi dị ứng đạm sữa bò hoặc có triệu chứng tiêu hóa kéo dài nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng whey. Không tự ý tăng liều khi đang bị đầy hơi, buồn nôn; hãy dùng theo hướng dẫn trên nhãn sản phẩm hoặc ý kiến bác sĩ.

Nguồn tham khảo

1. Faecal markers of gastrointestinal inflammation.. Journal of clinical pathology, 2012. PMID 22813730. DOI 10.1136/jclinpath-2012-200901
2. Impact of Acute and Sub-Acute Gluten Exposure on Gastrointestinal Symptoms and Psychological Responses in Non-Coeliac Gluten Sensitivity: A Randomised Crossover Study.. United European gastroenterology journal, 2025. PMID 40138597. DOI 10.1002/ueg2.70014
3. Growth and carcass evaluation of Holstein steers fed liquid acid whey.. Journal of dairy science, 1975. PMID 1194469
4. Are oral protein supplements helpful in the management of malnutrition in dialysis patients?. Indian journal of nephrology, 2013. PMID 23580797. DOI 10.4103/0971-4065.107185
5. Effects of Fat and Protein Preloads on Pouch Emptying, Intestinal Transit, Glycaemia, Gut Hormones, Glucose Absorption, Blood Pressure and Gastrointestinal Symptoms After Roux-en-Y Gastric Bypass.. Obesity surgery, 2016. PMID 25986427. DOI 10.1007/s11695-015-1722-7
6. Antibiotic treatment to prevent postextraction complications: a monocentric, randomized clinical trial. Preliminary outcomes.. Minerva stomatologica, 2017. PMID 28569454. DOI 10.23736/S0026-4970.17.04047-X
7. Probiotic Lactobacillus casei: Effective for Managing Childhood Diarrhea by Altering Gut Microbiota and Attenuating Fecal Inflammatory Markers.. Nutrients, 2019. PMID 31126062. DOI 10.3390/nu11051150
8. Milk nutritional composition and its role in human health.. Nutrition (Burbank, Los Angeles County, Calif.), 2014. PMID 24800664. DOI 10.1016/j.nut.2013.10.011
9. Sources of β-galactosidase and its applications in food industry.. 3 Biotech, 2017. PMID 28500401. DOI 10.1007/s13205-017-0645-5
10. Lactose: the milk sugar from a biotechnological perspective.. Critical reviews in food science and nutrition, 2004. PMID 15969327
11. [Nutritional physiology of whey and whey components].. Die Nahrung, 1997. PMID 9157293
12. Osteoporosis: Is milk a kindness or a curse?. Joint bone spine, 2017. PMID 27726930. DOI 10.1016/j.jbspin.2016.06.006

Bài viết chỉ nhằm cung cấp thông tin, không thay thế tư vấn của bác sĩ.