Vitamin D3 cho trẻ sơ sinh: có cần bổ sung không và dùng thế nào cho an toàn?

Nhiều bác sĩ khuyến nghị bổ sung vitamin D cho trẻ bú mẹ, và trẻ sinh non có nguy cơ thiếu khá cao. Tuy vậy, trẻ nào cần bổ sung, dùng liều bao nhiêu và trong bao lâu là quyết định của bác sĩ nhi khoa. Vitamin D nhìn chung được đánh giá là an toàn khi dùng đúng, nhưng sai sót về liều có thể gây hại.

Trẻ sơ sinh có cần bổ sung vitamin D3 không?

Vitamin D hỗ trợ cơ thể trẻ sử dụng canxi, nên được quan tâm nhiều trong giai đoạn nhỏ tuổi. Trong thực hành, nhiều bác sĩ có khuyến nghị bổ sung cho trẻ bú mẹ hoàn toàn. Một khảo sát trên 360 bác sĩ cho thấy nhóm chỉ chăm sóc trẻ khuyến nghị việc này nhiều hơn nhóm chăm sóc cả mẹ và bé (P<0,001) ⁵.

Cũng nghiên cứu đó nhận định tỷ lệ trẻ thực sự được bổ sung vẫn thấp hơn so với hướng dẫn ⁵. Nói cách khác, khuyến cáo có, nhưng việc thực hiện chưa đồng đều. Cha mẹ nên chủ động hỏi bác sĩ nhi khoa xem con mình có thuộc nhóm cần bổ sung hay không.

Trẻ sinh non có dễ thiếu vitamin D hơn không?

Dữ liệu hiện có cho thấy nhóm này cần được chú ý. Trong một nghiên cứu trên trẻ sinh cực non, phần lớn trẻ được đo lúc sinh bị thiếu vitamin D: 40/58 trẻ (69%) có 25(OH)D dưới 20 ng/mL ⁸.

Một nghiên cứu trên 108 trẻ sinh non ở Nhật Bản cũng cho kết quả tương tự. Mọi nhóm tuổi thai đều thiếu vitamin D nặng lúc sinh. Sang tháng thứ 1, phần lớn trẻ vẫn còn thiếu dù đã được bổ sung ¹². Vì vậy, trẻ non tháng thường cần được bác sĩ theo dõi sát hơn thay vì tự dùng theo kinh nghiệm.

Bổ sung vitamin D cho trẻ có an toàn không?

Bằng chứng nhìn chung khá trấn an. Một phân tích tổng hợp dữ liệu cá nhân gồm 25 thử nghiệm với 11.321 người từ 0–95 tuổi không thấy bổ sung vitamin D làm thay đổi tỷ lệ biến cố bất lợi nghiêm trọng (aOR 0,98). Nghiên cứu này còn ghi nhận nguy cơ nhiễm trùng hô hấp cấp giảm (aOR 0,88) ². Lưu ý rằng đây là dữ liệu gộp nhiều độ tuổi, không riêng trẻ sơ sinh.

Một tổng quan cho biết ngộ độc vitamin D ở trẻ em hiếm gặp. Các ca nặng liên quan đến lỗi sản xuất, bào chế hoặc kê đơn ⁹. Ở trẻ sinh cực non, 28 ngày bổ sung không ghi nhận độc tính vitamin D hoặc canxi, nhưng cỡ mẫu nhỏ nên cần thận trọng khi diễn giải ⁸.

Như vậy, an toàn không có nghĩa là có thể tự điều chỉnh. Rủi ro chủ yếu nằm ở việc dùng sai liều hoặc sai sản phẩm.

Liều D3 cho trẻ là bao nhiêu và theo dõi thế nào?

Liều cho từng bé phụ thuộc vào tuổi, cân nặng, tình trạng sinh non hay đủ tháng và các nguồn vitamin D khác con đang nhận. Vì vậy bài viết này không đưa ra một con số chung. Hãy dùng theo hướng dẫn trên nhãn sản phẩm hoặc ý kiến bác sĩ. Nếu bé đang bú sữa công thức hoặc dùng nhiều chế phẩm, nên nhờ bác sĩ tính tổng lượng vitamin D con nhận được trước khi thêm bất kỳ loại nào.

Việc theo dõi cũng có cơ sở khoa học. Một tổng quan nêu gợi ý của Ủy ban Thuốc và Điều trị thuộc Hiệp hội Nội tiết Nhi khoa: nên xét nghiệm 25(OH)D ở trẻ bổ sung lâu dài ở mức bằng hoặc trên mức dung nạp trên ⁹. Tổng quan này cũng ghi nhận tăng canxi máu nhẹ ở trẻ còi xương, dù liều dùng nằm trong khuyến nghị ⁹.

Khi lo ngại ngộ độc, canxi huyết thanh là chỉ số hợp lệ để theo dõi ở trẻ khỏe 1–7 tháng tuổi ¹⁰. Ở trẻ sinh non Nhật Bản được bổ sung, một số bé bị cường cận giáp thứ phát nhưng không có triệu chứng độc tính ¹². Những điều này chỉ phát hiện được qua xét nghiệm và thăm khám, không thể nhận ra chỉ bằng mắt thường.

Mẹ uống vitamin D có thay được việc bổ sung cho bé không?

Chưa có bằng chứng ủng hộ cách nghĩ này. Trong một thử nghiệm ngẫu nhiên mù đôi ở Bangladesh, bổ sung vitamin D cho mẹ khi mang thai và sau sinh không cải thiện chiều dài theo tuổi của 1164 trẻ được đánh giá lúc 1 tuổi ¹. Tỷ lệ nghi tăng canxi niệu cũng cao hơn ở nhóm mẹ dùng liều cao nhất ¹.

Về an toàn trong thai kỳ, một tổng quan cho biết chưa có báo cáo về tác dụng gây quái thai của vitamin D ở người. Tuy nhiên, dữ liệu an toàn của việc bổ sung khi mang thai còn hạn chế ¹¹. Vì thế, mẹ cũng không nên tự dùng liều cao với hy vọng con được lợi. Hãy trao đổi với bác sĩ về nhu cầu của cả mẹ và bé.

Lưu ý: Trẻ sinh non, trẻ có bệnh gan, thận hoặc đang dùng thuốc khác cần được bác sĩ nhi khoa tư vấn trước khi bổ sung vitamin D. Không tự tăng liều; nếu bé nôn, biếng ăn, quấy khóc bất thường hoặc có dấu hiệu lạ sau khi dùng, hãy đưa con đi khám.

Nguồn tham khảo

1. Vitamin D Supplementation in Pregnancy and Lactation and Infant Growth.. The New England journal of medicine, 2018. PMID 30089075. DOI 10.1056/NEJMoa1800927
2. Vitamin D supplementation to prevent acute respiratory infections: individual participant data meta-analysis.. Health technology assessment (Winchester, England), 2019. PMID 30675873. DOI 10.3310/hta23020
3. Efficacy of vitamin D supplementation on the incidence of preeclampsia: a systematic review and meta-analysis.. BMC pregnancy and childbirth, 2024. PMID 39716171. DOI 10.1186/s12884-024-07081-y
4. The Effects of Vitamin D Supplementation During Pregnancy on Maternal, Neonatal, and Infant Health: A Systematic Review and Meta-analysis.. Nutrition reviews, 2025. PMID 38950419. DOI 10.1093/nutrit/nuae065
5. Infant and Maternal Vitamin D Supplementation: Clinician Perspectives and Practices.. Journal of the American Board of Family Medicine : JABFM, 2023. PMID 36460351. DOI 10.3122/jabfm.2022.220244R1
6. Vitamin D for the management of asthma.. The Cochrane database of systematic reviews, 2023. PMID 36744416. DOI 10.1002/14651858.CD011511.pub3
7. Effects of vitamin D in pregnancy on maternal and offspring health-related outcomes: An umbrella review of systematic review and meta-analyses.. Nutrition & diabetes, 2024. PMID 38816412. DOI 10.1038/s41387-024-00296-0
8. Safety and Efficacy of Early Vitamin D Supplementation in Critically Ill Extremely Preterm Infants: An Ancillary Study of a Randomized Trial.. Journal of the Academy of Nutrition and Dietetics, 2023. PMID 35728797. DOI 10.1016/j.jand.2022.06.012
9. Vitamin D supplementation and risk of toxicity in pediatrics: a review of current literature.. The Journal of clinical endocrinology and metabolism, 2014. PMID 24456284. DOI 10.1210/jc.2013-3655
10. Evaluating Vitamin D Status in Infants Less than Seven Months; What Are the Preferred Biochemical Measurements?. Breastfeeding medicine : the official journal of the Academy of Breastfeeding Medicine, 2022. PMID 35196139. DOI 10.1089/bfm.2021.0237
11. Vitamin D supplementation during pregnancy: safety considerations in the design and interpretation of clinical trials.. Journal of perinatology : official journal of the California Perinatal Association, 2011. PMID 21252966. DOI 10.1038/jp.2010.203
12. Vitamin D status and the adequacy of its supplementation during the first year of life in preterm infants in northern Japan.. Pediatrics and neonatology, 2025. PMID 40393872. DOI 10.1016/j.pedneo.2025.03.003

Bài viết chỉ nhằm cung cấp thông tin, không thay thế tư vấn của bác sĩ.