Dầu cá có bị nhiễm thủy ngân không? Những điều cần biết về kim loại nặng trong dầu cá

Dầu cá có thể chứa dấu vết thủy ngân, nhưng các nghiên cứu phân tích viên dầu cá ghi nhận mức khá thấp. Trong một nghiên cứu, methylmercury (dạng thủy ngân độc hơn) không được phát hiện ở các mẫu dầu viên được phân tích ⁶. Dù vậy, nguồn nguyên liệu và quy trình sản xuất vẫn quyết định chất lượng từng sản phẩm. Vì thế nên chọn sản phẩm có thông tin kiểm nghiệm rõ ràng.

Dầu cá có chứa thủy ngân không?

Có thể có, nhưng ở mức rất thấp. Một nghiên cứu phân tích 19 viên dầu cá cho thấy tổng thủy ngân dao động từ 0,013 đến 2,03 ng/g. Tất cả mẫu dầu viên được đo methylmercury đều dưới giới hạn phát hiện ⁶.

Một nghiên cứu cũ hơn phân tích các chế phẩm dầu gan cá tuyết. Kết quả cho thấy lượng thủy ngân và selen đi vào cơ thể khi dùng bình thường là rất thấp ⁷.

Nhóm tác giả kết luận dầu cá dạng viên và gan cá tuyết đóng hộp là an toàn và nên khuyến khích dùng. Tuy nhiên kết luận này dựa trên số mẫu nhỏ ⁶. Vì vậy kết quả này chưa đại diện cho mọi sản phẩm trên thị trường.

Nguồn cá và môi trường ảnh hưởng thế nào đến mức thủy ngân?

Mức thủy ngân phụ thuộc nhiều vào môi trường sống của cá. Một nghiên cứu trên cá Hoplias malabaricus ở các con sông vùng Amazon Andes cho thấy thủy ngân tăng theo cân nặng nhanh hơn ở sông gần khu vực tràn dầu. Điều này gợi ý ô nhiễm dầu có thể ảnh hưởng đến lượng thủy ngân trong cá ². Đây là nghiên cứu trên cá sông, không phải trên sản phẩm dầu cá bổ sung.

Một số chất ô nhiễm khác cũng từng được ghi nhận. Trong nghiên cứu này, một số viên dầu cá có dấu vết PCB. DDT cùng chất chuyển hóa DDE được phát hiện trong một số mẫu ⁶. Như vậy, khi nói đến độ sạch của dầu cá, thủy ngân không phải là chất duy nhất cần quan tâm.

Ngoài ra, có nghiên cứu đo methylmercury trong dầu trứng cá từ Venezuela (22 mẫu) ở mức 2,0–3,3 µg/L, còn thủy ngân vô cơ không phát hiện ⁵. Nghiên cứu này chủ yếu là về phương pháp đo lường. Nó chưa đánh giá trực tiếp các sản phẩm dầu cá bổ sung trên thị trường ⁵.

Vì sao methylmercury đáng được quan tâm?

Một tổng quan cho biết methylmercury trong cá có thể làm giảm lợi ích sức khỏe của cá. Lợi ích này chủ yếu đến từ omega-3 EPA và DHA ³. Tổng quan này cũng ghi nhận bằng chứng thuyết phục rằng methylmercury gây tác động xấu lên sự phát triển thần kinh trong thai kỳ và thời kỳ nhỏ ³.

Một số người thắc mắc liệu omega-3 có làm giảm tác hại của thủy ngân hay không. Nghiên cứu trên chuột cái cho thấy chế độ giàu omega-3 từ dầu cá không làm thay đổi các tác động thần kinh của methylmercury liều rất cao ¹. Đây là nghiên cứu trên động vật. Vì vậy không nên xem dầu cá như cách “cân bằng” việc nạp thủy ngân.

Làm sao chọn sản phẩm dầu cá ít rủi ro kim loại nặng?

Một tổng quan gần đây khuyến nghị công thức bổ sung omega-3 nên có nguồn bền vững được chứng nhận. Sản phẩm cũng nên không chứa kim loại nặng và chất ô nhiễm hữu cơ, và ít qua chế biến ¹².

Trên thực tế, bạn có thể ưu tiên sản phẩm công bố rõ nguồn nguyên liệu và có kết quả kiểm nghiệm kim loại nặng, trong đó có thủy ngân. Hãy đọc kỹ nhãn và thông tin nhà sản xuất cung cấp. Nếu chưa rõ, bạn có thể hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ trước khi dùng.

Phụ nữ mang thai, cho con bú và trẻ nhỏ cần lưu ý gì?

Đây là nhóm nhạy cảm hơn với methylmercury, vì tác động lên phát triển thần kinh được ghi nhận trong thai kỳ và thời kỳ nhỏ ³. Vì vậy, nhóm này nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi bắt đầu dùng dầu cá bổ sung.

Nên chọn sản phẩm có thông tin kiểm nghiệm rõ ràng, và không tự ý tăng lượng dùng. Nếu bạn đang dùng thuốc hoặc có bệnh nền, cũng nên trao đổi với bác sĩ.

Lưu ý: Phụ nữ mang thai, đang cho con bú, trẻ nhỏ, người có bệnh nền hoặc đang dùng thuốc nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng dầu cá bổ sung. Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn y tế.

Nguồn tham khảo

1. Neuromotor deficits and mercury concentrations in rats exposed to methyl mercury and fish oil.. Neurotoxicology and teratology, 2005. PMID 16024222
2. Mercury Contamination in an Indicator Fish Species from Andean Amazonian Rivers Affected by Petroleum Extraction.. Bulletin of environmental contamination and toxicology, 2015. PMID 26205230. DOI 10.1007/s00128-015-1588-3
3. [Mercury in fish and its importance in health].. Revista medica de Chile, 2014. PMID 25517058. DOI 10.4067/S0034-98872014000900012
4. Fish oil, selenium and mercury in relation to incidence of hypertension: a 20-year follow-up study.. Journal of internal medicine, 2011. PMID 21205024. DOI 10.1111/j.1365-2796.2010.02338.x
5. The use of emulsions for the determination of methylmercury and inorganic mercury in fish-eggs oil by cold vapor generation in a flow injection system with atomic absorption spectrometric detection.. The Analyst, 1999. PMID 10605883
6. Fish oil and cod liver as safe and healthy food supplements.. Neuro endocrinology letters, 2009. PMID 20027164
7. Mercury and selenium in cod-liver oil.. Clinical toxicology, 1978. PMID 679643
8. Clinician guidelines for the treatment of psychiatric disorders with nutraceuticals and phytoceuticals: The World Federation of Societies of Biological Psychiatry (WFSBP) and Canadian Network for Mood and Anxiety Treatments (CANMAT) Taskforce.. The world journal of biological psychiatry : the official journal of the World Federation of Societies of Biological Psychiatry, 2022. PMID 35311615. DOI 10.1080/15622975.2021.2013041
9. Long-term Outcomes of Adding Lutein/Zeaxanthin and ω-3 Fatty Acids to the AREDS Supplements on Age-Related Macular Degeneration Progression: AREDS2 Report 28.. JAMA ophthalmology, 2022. PMID 35653117. DOI 10.1001/jamaophthalmol.2022.1640
10. Lutein + zeaxanthin and omega-3 fatty acids for age-related macular degeneration: the Age-Related Eye Disease Study 2 (AREDS2) randomized clinical trial.. JAMA, 2013. PMID 23644932. DOI 10.1001/jama.2013.4997
11. Vegan Diet Health Benefits in Metabolic Syndrome.. Nutrients, 2021. PMID 33801269. DOI 10.3390/nu13030817
12. Therapeutic Use of Omega-3 Fatty Acids for Immune Disorders In Search of the Ideal Omega-3 Supplement.. Integrative medicine (Encinitas, Calif.), 2022. PMID 36643210

Bài viết chỉ nhằm cung cấp thông tin, không thay thế tư vấn của bác sĩ.