Sắt cho bà bầu: bổ sung khi nào và cần lưu ý gì?
Phụ nữ mang thai nên bổ sung sắt theo chỉ định của bác sĩ hoặc cán bộ y tế, dựa trên xét nghiệm công thức máu và ferritin. Các hướng dẫn quốc tế chưa thống nhất về việc bổ sung sắt cho tất cả thai phụ 2. Vì vậy, bạn không nên tự ý uống sắt liều cao kéo dài.
Khi nào bà bầu cần bổ sung sắt?
Thiếu máu thiếu sắt là dạng thiếu máu thật phổ biến nhất khi mang thai, chiếm khoảng 75%. Tình trạng này hay gặp khi khẩu phần ăn kém và không bổ sung sắt, folate trước sinh 8. Một tổng quan gần đây xác định thiếu máu khi mang thai là hemoglobin dưới 11 g/dL 7.
Tuy vậy, không phải thai phụ nào cũng cần sắt như nhau. Trong các hướng dẫn quốc tế được thẩm định, chỉ khoảng một nửa khuyến nghị bổ sung sắt thường quy 2. Nguồn này cũng ghi nhận chưa có đồng thuận về lợi ích của cách làm đó, và có lo ngại về tác hại ở phụ nữ không thiếu sắt 2.
Vì thế, xét nghiệm là bước nên làm trước. Năm hướng dẫn khuyến nghị sàng lọc ferritin cùng công thức máu khi mang thai. Hai hướng dẫn khác chỉ sàng lọc ở nhóm có nguy cơ 2.

Vì sao cần chú ý đến tình trạng thiếu máu khi mang thai?
Thiếu máu khi mang thai liên quan đến nhiều biến chứng. Đó là nguy cơ tử vong mẹ tăng, nhiễm trùng, chuyển dạ sinh non, băng huyết sau sinh và biến chứng tim mạch 7. Đây là lý do bác sĩ thường theo dõi chỉ số máu của thai phụ trong suốt thai kỳ.
Về thai nhi, một tổng quan cho rằng thiếu sắt mức nhẹ đến trung bình dường như không ảnh hưởng đáng kể đến nồng độ hemoglobin của bé 8. Điều này không có nghĩa bạn có thể bỏ qua tình trạng thiếu sắt. Nó chỉ cho thấy việc đánh giá đúng mức độ thiếu quan trọng hơn là dùng sắt theo thói quen.
Uống sắt lúc nào và liều bao nhiêu là phù hợp?
Các nguồn chúng tôi tổng hợp không nêu giờ uống cụ thể trong ngày, cũng không đưa ra mức liều khuyến nghị. Chính tổng quan về các hướng dẫn quốc tế còn nhận định cần thêm thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng (RCT) chất lượng cao về cách sàng lọc, liều, thời điểm và đường dùng sắt khi mang thai 2. Vì vậy, bài viết này không đưa ra con số liều.
Cách an toàn nhất là dùng đúng loại, đúng liều và đúng giờ mà bác sĩ hoặc dược sĩ hướng dẫn cho tình trạng của bạn, theo hướng dẫn trên nhãn sản phẩm hoặc ý kiến bác sĩ. Khi đã phát hiện thiếu sắt, bạn cần bổ sung và được theo dõi. Mục đích là để nhận ra trường hợp thiếu máu không đáp ứng với sắt 8.
Bạn cũng không nên tự tăng liều khi thấy mệt. Có lo ngại về tác hại của việc bổ sung ở người không thiếu sắt 2. Mệt mỏi khi mang thai còn có thể do nhiều nguyên nhân khác ngoài thiếu sắt.

Dạng sắt nào dễ dung nạp hơn và cách giảm khó chịu?
Sắt đường uống không phải lúc nào cũng hiệu quả với mọi người, do tuân thủ kém hoặc hấp thu kém hiệu quả 10. Với những trường hợp này, sắt tĩnh mạch là một lựa chọn đã được cải thiện nhờ các phức hợp sắt mới 10. Việc chọn đường dùng thuộc quyết định của bác sĩ.
Về dạng sắt uống, một phân tích gộp trên 9 RCT ở phụ nữ mang thai cho thấy ferrous bisglycinate làm tăng hemoglobin (SMD 0,54 g/dL) và giảm tác dụng phụ tiêu hóa so với các dạng sắt khác 12. Đây là thông tin tham khảo để trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ, không phải căn cứ để tự đổi sản phẩm.
Nếu bạn khó chịu ở dạ dày hoặc ruột khi uống sắt, đừng tự ngừng thuốc hay tự đổi liều. Hãy báo với nhân viên y tế. Họ có thể xem lại dạng sắt, liều và cách dùng cho phù hợp. Các nguồn trên không nêu cụ thể biện pháp giảm táo bón hay buồn nôn, nên chúng tôi không đưa thêm khuyến nghị nào.
Khi nào cần tái khám trong lúc đang uống sắt?
Khi đã bổ sung sắt, việc theo dõi là cần thiết để biết cơ thể có đáp ứng hay không 8. Nếu các chỉ số máu không cải thiện như dự kiến, bác sĩ sẽ cần tìm nguyên nhân khác hoặc cân nhắc đổi cách dùng sắt.
Bạn nên đi khám sớm nếu thấy khó chịu nhiều sau khi dùng sắt, hoặc có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào trong thai kỳ. Đừng chờ đến lịch hẹn kế tiếp. Hãy mang theo tên sản phẩm và liều đang dùng để bác sĩ đánh giá chính xác.
Lưu ý: Phụ nữ mang thai nên hỏi ý kiến bác sĩ hoặc cán bộ y tế trước khi bắt đầu, đổi hoặc ngừng bổ sung sắt, nhất là khi đang dùng thuốc khác hoặc có bệnh nền. Không tự ý dùng sắt liều cao kéo dài khi chưa có kết quả xét nghiệm.
Nguồn tham khảo
- Nutrition and brain development in early life.. Nutrition reviews, 2014. PMID 24684384. DOI 10.1111/nure.12102
- Screening and treatment of iron deficiency anemia in pregnancy: A review and appraisal of current international guidelines.. International journal of gynaecology and obstetrics: the official organ of the International Federation of Gynaecology and Obstetrics, 2024. PMID 38069617. DOI 10.1002/ijgo.15270
- The Role of Iron in Brain Development: A Systematic Review.. Nutrients, 2020. PMID 32635675. DOI 10.3390/nu12072001
- Multiple-micronutrient supplementation for women during pregnancy.. The Cochrane database of systematic reviews, 2019. PMID 30873598. DOI 10.1002/14651858.CD004905.pub6
- KDIGO 2026 Clinical Practice Guideline for Anemia in Chronic Kidney Disease (CKD): a commentary from the European Renal Best Practice (ERBP).. Nephrology, dialysis, transplantation : official publication of the European Dialysis and Transplant Association - European Renal Association, 2026. PMID 41604211. DOI 10.1093/ndt/gfag014
- Folic acid supplementation and malaria susceptibility and severity among people taking antifolate antimalarial drugs in endemic areas.. The Cochrane database of systematic reviews, 2022. PMID 36321557. DOI 10.1002/14651858.CD014217
- Complications of anemia in pregnancy: An updated overview for healthcare professionals.. Medicine, 2025. PMID 40898523. DOI 10.1097/MD.0000000000044246
- Anemia in pregnancy.. Annals of the New York Academy of Sciences, 2000. PMID 10818399
- Iron Homeostasis During Pregnancy: Maternal, Placental, and Fetal Regulatory Mechanisms.. Annual review of nutrition, 2023. PMID 37253681. DOI 10.1146/annurev-nutr-061021-030404
- Pathophysiology and management of iron deficiency anaemia in pregnancy: a review.. Annals of hematology, 2024. PMID 37787837. DOI 10.1007/s00277-023-05481-2
- Maternal Nutrition and Neurodevelopment: A Scoping Review.. Nutrients, 2021. PMID 34684531. DOI 10.3390/nu13103530
- The effects of oral ferrous bisglycinate supplementation on hemoglobin and ferritin concentrations in adults and children: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials.. Nutrition reviews, 2023. PMID 36728680. DOI 10.1093/nutrit/nuac106
Bài viết chỉ nhằm cung cấp thông tin, không thay thế tư vấn của bác sĩ.