Casein là gì? Khác whey ở điểm nào và nên chọn loại nào
Casein là một nhóm protein có trong sữa. Khi vào dạ dày, casein tạo cục đông rắn nên axit amin được giải phóng chậm và kéo dài 3. Whey thì ngược lại, làm rỗng dạ dày nhanh và đưa axit amin vào máu nhanh hơn 37. Vì vậy hai loại thường được gọi là protein "chậm" và "nhanh" 3.
Casein khác whey ở điểm nào?
Điểm khác rõ nhất là cách hai loại protein này hành xử trong dạ dày. Các thí nghiệm trong phòng thí nghiệm cho thấy casein tạo cục đông bền, làm dạ dày rỗng chậm hơn và làm leucine hấp thu chậm hơn. Mẫu có từ 50% casein trở lên cho kết quả như vậy. Whey tạo các tập hợp hòa tan nên rời dạ dày nhanh hơn 3.
Ở người trưởng thành khỏe mạnh, whey làm axit amin trong huyết tương tăng đột ngột nhưng ngắn. Casein tạo mức tăng vừa phải và kéo dài hơn 1. Một tổng quan khác cũng ghi nhận casein đưa axit amin vào máu chậm hơn whey 7.
Cơ thể cũng "dùng" hai loại này khác nhau. Sau khi ăn casein, mức phân hủy protein toàn cơ thể giảm 34%. Sau whey thì không thấy mức giảm tương tự 1. Nói cách khác, whey thiên về kích thích tạo protein, còn casein thiên về hạn chế phân hủy.

Casein có hỗ trợ tăng cơ tốt hơn whey không?
Chưa có bằng chứng cho thấy casein vượt trội hơn. Trong nghiên cứu một bữa ăn với lượng leucine như nhau, tổng hợp protein sau bữa tăng 68% với whey và 31% với casein 1. Một tổng quan cũng cho rằng whey có hàm lượng axit amin thiết yếu, BCAA và leucine cao, tiêu hóa nhanh, nên kích thích tổng hợp protein cơ mạnh hơn casein và đậu nành 12.
Lập trường của Hiệp hội Dinh dưỡng Thể thao Quốc tế (ISSN) nhận định protein tiêu hóa nhanh, giàu axit amin thiết yếu và leucine rất hiệu quả trong việc kích thích tổng hợp protein cơ 9. Điều này không có nghĩa casein vô ích. Casein chỉ có vai trò khác, thiên về cung cấp axit amin đều và kéo dài.
Ở người lớn tuổi, một nghiên cứu trên 32 nam giới khoảng 71 tuổi cho thấy casein trong nền sữa làm tiêu hóa chậm lại. Tuy vậy, tổng hợp protein cơ không thay đổi so với casein dạng micellar đơn thuần 4.
Hai loại protein này được cơ thể hấp thu ra sao?
Một tổng hợp từ 18 thử nghiệm ngẫu nhiên với 602 người đã đo lượng phenylalanine từ protein thức ăn xuất hiện trong tuần hoàn trong 5 giờ. Kết quả là 45% với casein, 57% với whey và 65% với protein sữa nói chung 5.
Con số này cho thấy tốc độ và mức độ xuất hiện của axit amin trong máu khác nhau giữa các loại protein sữa. Dù vậy, đây là chỉ số về động học hấp thu, chưa phải kết luận về hiệu quả lâu dài với cơ bắp.

Nên dùng casein hay whey vào thời điểm nào?
Dựa trên đặc tính trên, whey thường được cân nhắc khi cần nguồn axit amin nhanh, ví dụ sau buổi tập. Casein phù hợp hơn khi cần cung cấp axit amin trong thời gian dài, chẳng hạn trước khi ngủ.
Lập trường của ISSN ghi nhận dùng casein trước khi ngủ làm tăng tổng hợp protein cơ qua đêm và tốc độ trao đổi chất, mà không ảnh hưởng đến phân giải mỡ 9. Bạn có thể kết hợp hai loại tùy lịch sinh hoạt và mục tiêu cá nhân. Lượng dùng nên theo hướng dẫn trên nhãn sản phẩm hoặc ý kiến bác sĩ.
Đã ăn đủ protein từ thực phẩm thì có cần casein không?
ISSN cho rằng người vận động có thể đạt nhu cầu protein hằng ngày từ thực phẩm nguyên chất. Bổ sung protein chỉ là cách thực tế để bảo đảm đủ cả chất lượng lẫn số lượng 9. Vì vậy, nếu khẩu phần đã đủ, bạn không bắt buộc phải dùng thêm casein hay whey.
Bổ sung protein hữu ích hơn khi bạn khó ăn đủ đạm vì bận rộn, ăn ít hoặc tập luyện nhiều. Khi đó hãy chọn loại phù hợp với thói quen ăn uống và thời điểm cần dùng.
Lưu ý: Casein và whey đều có nguồn gốc từ sữa. Người dị ứng đạm sữa, không dung nạp lactose, có bệnh nền hoặc đang dùng thuốc nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi bổ sung.
Nguồn tham khảo
- Slow and fast dietary proteins differently modulate postprandial protein accretion.. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 1997. PMID 9405716
- Investigating the effect of whey and casein proteins on drug solubility from a paediatric drug absorption perspective.. International journal of pharmaceutics: X, 2024. PMID 40104183. DOI 10.1016/j.ijpx.2024.100290
- Impact of caseins and whey proteins ratio and lipid content on in vitro digestion and ex vivo absorption.. Food chemistry, 2020. PMID 32179369. DOI 10.1016/j.foodchem.2020.126514
- Ingestion of Casein in a Milk Matrix Modulates Dietary Protein Digestion and Absorption Kinetics but Does Not Modulate Postprandial Muscle Protein Synthesis in Older Men.. The Journal of nutrition, 2015. PMID 26019248. DOI 10.3945/jn.115.213710
- Protein Type, Protein Dose, and Age Modulate Dietary Protein Digestion and Phenylalanine Absorption Kinetics and Plasma Phenylalanine Availability in Humans.. The Journal of nutrition, 2020. PMID 32069356. DOI 10.1093/jn/nxaa024
- Symposium review: The dairy matrix-Bioaccessibility and bioavailability of nutrients and physiological effects.. Journal of dairy science, 2020. PMID 31785885. DOI 10.3168/jds.2019-17308
- Milk proteins: Processing, gastric coagulation, amino acid availability and muscle protein synthesis.. Critical reviews in food science and nutrition, 2023. PMID 35611879. DOI 10.1080/10408398.2022.2078782
- Substitution of casein by beta-casein or of whey protein isolate by alpha-lactalbumin does not affect mineral balance in growing rats.. The Journal of nutrition, 2005. PMID 15930449
- International Society of Sports Nutrition Position Stand: protein and exercise.. Journal of the International Society of Sports Nutrition, 2017. PMID 28642676. DOI 10.1186/s12970-017-0177-8
- International society of sports nutrition position stand: nutrient timing.. Journal of the International Society of Sports Nutrition, 2017. PMID 28919842. DOI 10.1186/s12970-017-0189-4
- Myofibrillar muscle protein synthesis rates subsequent to a meal in response to increasing doses of whey protein at rest and after resistance exercise.. The American journal of clinical nutrition, 2014. PMID 24257722. DOI 10.3945/ajcn.112.055517
- Supplemental protein in support of muscle mass and health: advantage whey.. Journal of food science, 2015. PMID 25757896. DOI 10.1111/1750-3841.12802
Bài viết chỉ nhằm cung cấp thông tin, không thay thế tư vấn của bác sĩ.